مترونیدازول

مترونیدازول
مترونیدازول یک آنتی بیوتیک پر مصرف می باشد که در درمان و پیشگیری عفونت های متنوعی که عامل بیماری زای آنها یک باکتری بی هوازی یا پروتوزوآ باشد تجویز میشود.
این باکتری ها معمولاًدر فضای داخلی و بسته ی بدن که اکسیژن وجود ندارد (مانند لثه،حفره لگنی و شکمی مانند روده ها)ایجاد عفونت میکند.
مترونیدازول معمولاً جهت درمان عفونت های تناسلی(واژینال) بانوان که ناشی از باکتری باشد تجویز می شود اما این بدین معنی که هر نوع عفونت در واژن با مترونیدازول قابل درمان میباشد نیست.
همچنین به عنوان پیشگیری از عفونت ،پیش از جراحی های تناسلی و شکمی تجویز میشود.
از مزایای مترونیدازول مناسب بودن آن برای افرادی است که به پنی سیلین ها حساسیت دارند.
آموکسی سیلین یکی از داروهای رژیم درمانی عفونت ناشی از هلیکوباکتر پیلوری در دستگاه گوارش که بیشتر در افراد با زخم های گوارشی دیده می شود نیز می باشد.
این دارو در ایران به صورت قرص خوراکی و سوسپانسیون،ژل و شیاف واژینال،ویال تزریقی و کیسه آماده ی تزریق و ژل موضعی موجود می باشد.
این داروی ارزان قیمت و پر کاربرد می تواند همراه با آموکسی سیلین در درمان و پیشگیری از عفونت های دهانی تجویز شود.
پیش از مصرف مترونیدازول
_در صورت بارداری یا قصد باردار شدن و شیردهی،مشکلات کبدی ،خونی و سابقه ی حساسیت دارویی حتما پزشک خودرا مطلع کنید.
_مصرف الکل در مدت درمان با این دارو ممنوع می باشد.
-از آنجا که این دارو می تواند در عملکرد داروهای دیگر در بدن اختلال ایجاد کند لازم است پیش از شروع مصرف لیستی از کلیه ی داروهای مصرفی خود در اختیار پزشک یا داروسازتان قرار دهید.
نحوه ی مصرف مترونیدازول
-آنتی بیوتیک ها را دقیقا مطابق دستور پزشک مصرف کنید و دوره ی درمان را حتی اگر احساس بهبودی میکنید و علائمتان برطرف شده است کامل کنید زیرا در این زمان ممکن است هنوز باکتری بصورت کامل ریشه کن نشده باشد و این کار احتمال بروز مقاومت ميكروبی را افزایش می دهد.
مقاومت میکروبی یکی از مشکلات جهانی می باشد که با سرعت زیادی رو به افزایش است ودر صورتی که مصرف بی رویه و نامناسب آنتی بیوتیک ها در دنیا ادامه یابد با مشکلات تهدید کننده ی حیات مواجه خواهیم شد.زماني كه اين داروها بدون تجويزپزشك ،با مقدار نامناسب يا طول درمان نامناسب مصرف شوند،نه تنها اثرات مطلوب براي خود فرد ندارند بلكه منجر به عدم ريشه كن شدن باكتري هاي موجود در بدن آن فرد مي شوند و علاوه بر اين،باكتري هايي كه در معرض دارو قرار گرفته اند اما از بين نرفته اند، نسبت به اين دارو مقاومت پيدا مي كنند.اين مسأله منجر به ايجاد نسل جديد و مقاومي از ميكروب ها مي شود كه ديگر به سادگي به داروهاي آنتي بيوتيكي موجود ،پاسخ نمي دهند.
از آنجا كه عموماً عفونت ها مسری می باشند مصرف بي رويه ی آنتی بیوتیک ها نه تنها براي خود فرد بيمار بلكه براي ساير افراد جامعه نیز مشکل آفرین می باشد.
-در صورتی که فرم سوسپانسیون خوراکی برای شما یا کودکتان تجویز شده است، به شرایط نگهداری و مصرف نوشته شده در برشور دارو توجه فرمایید.همچنین مقدار داروی مصرفی در هر نوبت را دقیقا اندازه گیری کنید.(با سرنگ یا پیمانه ی مخصوص)
_در صورت تجویز فرم خوراکی این دارو بصورت 2 تا 3 نوبت در روز تجویز می شود،مقدار دارو در هر نوبت برای اطفال با توجه به سن و وزن آنها توسط پزشک محاسبه می شود.لذا مصرف دارو را دقیقا مطابق مقدار و تعداد نوبتی که پزشک تجویز می کند تا انتهای دوره ی درمانی (معمولا دوره ی درمان با مترونیدازول بسته به عفونت حداکثر تا 14 روز می باشد و در برخی عفونت ها نیاز به مصرف مقدار زیادی از دارو تنها در یک نوبت میباشد) ادامه دهید.
_هر نوبت از دارو را همراه با میان وعده یا پس از غذا میل کنید .قرص را به صورت کامل با یک لیوان آب ببلعید و از خرد کردن یا جویدن آن خودداری کنید.
-در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو، به محض یادآوری دارو را مصرف نمایید مگر اینکه تا زمان مصرف بعدی کمتر از 4 ساعت باقی مانده باشد.از دوبرابر کردن مقدار دارو در یک نوبت خودداری نمایید.
_در صورتی که شیاف واژینال مترونیدازول برای شما تجویز شده،شیاف را از پوشش آن خارج نمایید و به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را خم نمایید با انگشت با کمی فشار داخل واژن قرار دهیدو چند دقیقه در همین وضعیت بمانید تا دارو کاملا در محل مناسب قرار بگیرد.
توصیه ها ی مترونیدازول
_از مصرف الکل در مدت درمان با مترونیدازول و حداقل تا 48 ساعت پس از اتمام دوره ی درمان با آن خودداری کنید زیرا مصرف الکل با مترونیدازول عوارض بسیار بدی نظیر تپش قلب شدید ،گرگرفتگی و سردرد شدید به همراه دارد.
در مدت درمان با این دارو رنگ ادرار شما به قرمز یا آجری تیره تغییر می یابد که طبیعی می باشد و با پایان درمان برطرف میگردد.
در صورتی که مترونیدازول به مدت طولانی برای شما تجویز شده است،آزمایشات و بررسی های لازم توسط پزشک را انجام دهید .
عوارض شایع مترونیدازول
احساس خستگی،تهوع و استفراغ از عوارض شایع دارو می باشد که با مصرف غذاهای ساده و سبک و مصرف دارو همراه میان وعده ی سبک یا پس از غذا کمتر می شود.
این دارو باعث احساس تغییر مزه ها در دهان،تیره شدن زبان و احساس طعم فلزی در دهان و زخم دهانی می شود که با اتمام دوره ی درمان دارو برطرف می شوند.با این حال می توانید از دهان شویه های غیر الکلی برای کاهش این علائم استفاده نمایید.
کاهش اشتها نیز یکی از علائم این دارو می باشد.
نگهداری شربت مترونیدازول
- در صورتی که فرم سوسپانسیون برای شما تجویز شده است، دارو را طبق دستورالعمل موجود در بسته ی دارو، با آب جوشیده ی سرد شده تهیه کنید و دارو را قبل از مصرف خوب تکان دهید و حداکثر تا 14 روز در یخچال نگهداری کنید.
مطالب ویژه با همکاری آقای دکتر مهدی شاهمیرانی
تداخل الکل و فراورده های حاوی الکل از (جمله الگزیردیفن هیدرامین - الگزیر دی سیکلومین و سایر الگزیرها) با مترونیدازول:
لکسی کامپ:
- این تداخل جز گروه x هست که باید تجویز همزمان دو دارو باهم اجتناب شود.
- استفاده همزمان مترونیدازول و فراورده حاوی الکل باهم منع مصرف هست و باید حداقل سه روز پس از قطع مصرف مترونیدازول، الکل و فراورده های الکل تجویز شود.
-این فاصله زمانی به خاطر بروز واکنش دی سولفیرام هست.
- مترونیدازول در تمام اشکال چه خوراکی چه تزریقی چه واژینال با فراورده های حاوی الکل منع مصرف دارد.
Lexicomp Interact 2017.
 استاکلی:
این تداخل با تمام 5-نیتروایمیدازولها وجود دارد. یک مورد از این تداخل با اورنیدازول گزارش شده است ولی تا به حال این تداخل با تینیدازول و نیمورازول و سکنیدازول گزارش نشده است. با این حال ،کارخانه سازنده تینیدازول ،مصرف همزمان الکل و تینیدازول را باهم توصیه نمیکند و توصیه به اجتناب دو دارو باهم میکند و نیز توصیه به فاصله زمانی 72 ساعت بین تجویز این دو فراورده باهم میکند
Stockley Drug Interaction Updated 2014.
 مارتین دیل:
مترونیدازول ممکن است باعث ایجاد واکنش دی سولفیرام با مصرف همزمان الکل شود. واکنش دی سولفیرام ممکن است با فراورده های حاوی الکل از جمله فراورده های تزریقی الکل دار یا الگزیرها نیز همانند نوشیدن الکل، رخ دهد.
- سایکوز حاد و وضعیت گیجی در 6 از 29 بیمار الکلی که همزمان مترونیدازول یا دی سولفیرام مصرف می کردند، مشاهده شده است.
- بااین حال، یک آنالیز از گزارشهای منتشرشده و یک مطالعه شامل افراد سالم، هیچ شواهد قانع کننده ای را از بروز واکنش دی سولفیرام در بیماران مصرف کننده مترونیدازول و الکل گزارش نکردند و فقط توصیه به احتیاط ( نه کنترااندیکاسیون) مصرف همزمان مترونیدازول و فراورده های حاوی الکل کردند.
MartinDale; The Complete Drug Refrence 2016
دکتر مهدی شاهمیرانی
آیا مترونیدازول در طی بارداری قابل تجویز است؟
1. بریگز:
داده های انسانی نشان میدهند که مترونیدازول جز گروه کم خطر در بارداری محسوب میشود.
اگرچه برخی گزارشات موجود، نتایج متناقضی را در مورد ایمنی مترونیدازول در بارداری اعلام کردند ولی بیشتر شواهد موجود توصیه میکنند که خطرات معنادار و نقص جنینی با مصرف مترونیدازول مشاهده نمیشود.
در حال حاضر، این امکان وجود ندارد که خطرات بر جنین به دلایل پتانسیل ایجاد کارسینوژنیسیته بودن این دارو، ارزیابی شوند و جواب این سوال که احتمال کارسینوژنیسیته مترونیدازول و تاثیر آن بر جنین و دوران کودکی چه اندازه است،شاید هیچ وقت جوابی پیدا نشود زیرا اولا تعداد موارد معدودی از کنسرهای دوران کودکی گزارش شده است و ثانیا ما در شناسایی و ارزیابی فاکتورهای محیطی تاثیرگذار در کودکان و بزرگسالان ناتوان هستیم.
درهرحال، کارخانه سازنده توصیه میکند استفاده از مترونیدازول در سه ماه اول بارداری برای درمان واژینوز باکتریال و تریکومونیازنیس واژینال، کنترااندیکه هست و استفاده از آن در سه ماه دوم و سوم بارداری قابل قبول هست. برای سایر مصارف این دارو، مترونیدازول در طول بارداری، اگر ایمنی سایر داروهای جایگزین تایید نشوند، قابل استفاده می باشد.
Drugs in Pregnancy & Lactation: A Refrence Guide to Fetal and Neonatal Risk,10th Edition.
2. لکسی کامپ:
مترونیدازول از جفت عبور می کند و شکاف لب با یا بدون شکاف کام در سه ماه اول گزارش شده است ولی مطالعات،انومالیهای مادرزادی و نقایص جنینی را نشان ندادند.
به دلیل پتانسیل ایجاد کارسینوژنیسیته بودن این دارو در برخی گونه های حیوانی، نگرانیها در مورد مصرف آن در طی بارداری افزایش پیدا کرده است. اطلاعات در حال حاضر، افزایش ریسک کانسر نوزاد را نشان ندادند ولی توانایی تعیین آن محدود است.
فارماکوکینتیک این دارو در افراد باردار و غیرباردار مشابه هم هست ( Amon 1981, Wang 2011 ).
مترونیدازول در درمان واژینوز باکتریال در خانمهای باردار توصیه میشود ( CDC 2015 ). استفاده از آن در درمان تریکومونیازیس واژینال بنابر اطلاعات کارخانه سازنده، در سه ماه اول کنترااندیکه هست ولی برخی گایدلاینهای موجود توصیه میکنند که درمان تریکومونیازیس واژینال در هر مرحله ای از بارداری میتواند انجام شود. ( CDC,Workowski 2015 )
مترونیدازول برای درمان ژیاردیازیس خانم باردار میتواند استفاده شود ( HHS 2015 ). ( برخی منابع توصیه میکنند درمان باید فقط در سه ماه دوم و سوم انجام شود) همچنین درمان آمیبازیس علامتدار نیز میتواند با مترونیدازول انجام شود ( HHS 2015 ).
دوره کوتاه مدت تجویز آن ممکن است برای درمان پوشیت یا بیماری پری آنال بیماران دچار بیماری التهابی روده صورت گیرد ( ولی باید در سه ماه اول بارداری اجتناب شود).
Lexicomp Pregnacy 2017.
دکتر مهدی شاهمیرانی

Reference 1
Reference 2
Reference 3